Bangor y Ddinas Gyntaf yng Nghymru i gael Statws ‘Cymunedau Di-Blastig’ wrth gymryd camau i rwystro plastig defnydd un-tro

Bangor yw'r ddinas gyntaf yng Nghymru i sicrhau statws Cymuned Ddi-blastig gan yr elusen gadwraeth forol, Surfers Against Sewage (SAS).

Mae’r ddinas yn ymuno â rhwydwaith o gymunedau ledled y DU sy'n arwain y ffordd wrth fynd i'r afael â chael gwared â phlastigion. Mae'r statws wedi'i rhoi i gydnabod y gwaith sydd wedi cael ei wneud i ddechrau lleihau effaith plastig un-tro ar yr amgylchedd.

Dechreuodd Harry Riley (3ydd o'r chwith yn y llun, efo Elin Walker Jones, Mark Burrow a Catrin Wager), cyn-fyfyriwr ym Mhrifysgol Bangor yr ymgyrch wrth astudio ar gyfer gradd mewn Bioleg.

Meddai Harry: “Mae Bangor wastad wedi bod ar flaen y gad mewn ymchwil ar blastig, ac fel myfyriwr roedd yn anrhydedd cwrdd â gweithio gyda Dr Christian Dunn.

“Fel academydd blaenllaw sy’n ymchwilio i effaith meicroblastigion ledled y byd, ac sy’n un o sylfaenwyr Canolfan Ymchwil Plastig Cymru, cefais fy ysbrydoli gan ei waith. Roedd gen i’r awydd i wneud gwahaniaeth i'r ddinas roeddwn i wedi dod i'w charu. Daeth Dr Dunn yn rhan o’r grŵp llywio ochr yn ochr â Chynghorwyr lleol ac yna Llywydd Undeb y Myfyrwyr, Mark Barrow.”

Gan gydweithio â phartneriaid eraill gan gynnwys Cyngor Gwynedd, Cyngor Dinas Bangor, grwpiau cymunedol, ysgolion a busnesau, llwyddodd Harry a'r Grŵp Llywio i ddenu dilynwyr drwy’r cyfryngau cymdeithasol. Erbyn hyn mae hyd at 2,000 o ddilynwyr yn darllen eu negeseuon gyda chyrhaeddiad o dros 30,000. Mae’r criw wedi cynnal nifer o ddigwyddiadau ac ymgyrchoedd gan gynnwys casglu sbwriel a glanhau traethau gydag thros 500 o bobl yn cymryd rhan.

Mae'r tîm wedi codi ymwybyddiaeth o effaith plastigion ar yr amgylchedd drwy gynnal nifer o ddigwyddiadau addysgol. Un o’r rheiny oedd 'Gŵyl Flynyddol Darganfod' sy'n ceisio ysbrydoli pobl ifanc ledled y gogledd. Defnyddiodd y grŵp offer microsgop arbenigol a thywod o draeth Benllech er mwyn dangos faint o lygredd meicroblastig sy'n bresennol yno.

Mae’r grŵp yn amcangyfrif eu bod wedi trafod effaith plastig gydag o leiaf 3000 o bobl ers i'r gwaith ddechrau, ac mae eu gwaith wedi ei gydnabod yn San Steffan gan Hywel Williams AS Arfon.

Dywedodd y Cynghorydd Catrin Wager, sy’n cynrychioli Ward Menai (Bangor) ar Gyngor Gwynedd: “Fel aelod lleol sy’n cynrychioli Bangor dwi’n ymwybodol bod materion gwastraff yn bryder enfawr i drigolion.

Dyw gweithio tuag at gyflawni'r statws hwn ddim yn golygu na fydd unrhyw blastig yn y ddinas. Yn hytrach, mae'n ymwneud â chymryd rhan mewn sgwrs am sut rydyn ni'n defnyddio deunyddiau, a sut rydym am gyflwyno diwylliant o ail ddefnyddio a lleihau ein dibyniaeth ar eitemau tafladwy.

“Mae yna lawer o waith i'w wneud eto, ond mae’r cam cyntaf pwysig yma yn dangos y gefnogaeth sydd i’r pwnc ym Mangor. Cam cyffrous arall yn y siwrnai yw'r Ganolfan Ailgylchu sydd newydd ei hadnewyddu ym Mangor. Bydd, pan yn gwbl weithredol, yn cynnwys siop ailddefnyddio ble gall trigolion adael eitem, dodrefn ac ati y gellir eu hail ddefnyddio, ac ar gael i drigolion eraill, yn hytrach na chael eu taflu. Y gobaith yw y bydd derbyn statws di-blastig a’r defnydd o siopau ailddefnyddio yn cyfrannu at newid y meddylfryd am wastraff ym Mangor, gan gyfrannu at ddinas lanach a gwyrddach i'r dyfodol.”

Dywedodd y Cynghorydd Elin Walker Jones, sy'n cynrychioli Ward Glyder ar Gynghorau Dinas a Gwynedd: “Mae hi wedi bod yn anrhydedd cael bod yn rhan o'r grŵp llywio i ennill statws Di-Blastig i Fangor. Ron i'n falch o gyflwyno cynigion ar lefel Cyngor Sir a Chyngor Dinas yn holi am gefnogi'r bwriad o leihau plastigau un defnydd yn ein cymunedau. Mae gweld y garreg filltir bwysig hon yn ffrwyth llafur blynyddoedd o waith.

Mae Christophere Jere yn rhedeg tafarn y Belle Vue, Tap & Spile a Chaffi’r Pafiliwn ar y pier ym Mangor, ac wedi gwneud addewid i leihau’r defnydd o blastigion un-tro.

Meddai: “Dwi'n gwybod bod fy nghwsmeriaid yn poeni am faterion amgylcheddol, ac mae llawer o gwsmeriaid wedi cysylltu â mi yn gofyn imi gyfnewid gwellt plastig gyda rhai papur er enghraifft. Fel busnes, mae'n gwneud synnwyr i ni ymrwymo i leihau ein defnydd o blastigion un-tro gan mai dyna yw dymuniad ein cwsmeriaid. Ond mae hefyd yn cael effaith gadarnhaol ar leihau'r potensial ar gyfer sbwriel ar ein strydoedd yn ogystal â gweithredu yn erbyn newid hinsawdd.”

Mewn ymateb i’r newyddion fod Bangor Di-Blastig wedi llwyddo i dderbyn eu hachrediad, dywedodd y Cynghorydd John Wyn Williams, Maer Bangor: "Ar ran Cyngor Dinas Bangor, dwi’n croesawu’r newyddion bod y ddinas wedi derbyn y statws hwn. Bangor yw’r ddinas gyntaf yng Nghymru i dderbyn y statws hwn, a dwi’n falch iawn o hynny. Diolch i bawb am y cydweithio ac fel Cyngor Dinas, rydym yn edrych ymlaen at adeiladu ar hyn gyda'n partneriaid a gweithio tuag at greu dinas wirioneddol werdd.”

Nod rhwydwaith Cymunedau Di-blastig Surfers Against Sewage yw sicrhau bod y cymunedau ble rydym yn byw yn rhydd o blastigion un-tro. Gan ddefnyddio cynllun pum pwynt, y nod yw grymuso cymunedau i weithredu ar lawr gwlad yn lleol ac yna adeiladu ar hynny.

Dywed yr elusen cadwraeth forol, sydd wedi ei lleoli yn St Agnes yng Nghernyw, ei bod am uno cymunedau i fynd i'r afael â phlastig o'r traeth ar hyd y gadwyn gyflenwi. Maent yn dweud nad yw'n golygu tynnu'r holl blastig o'n bywydau, ond gwaredu ein dibyniaeth ar blastig sy’n cael ei daflu a newid y system sy'n ei gynhyrchu.

Dywedodd Rachel Yates, Swyddog Prosiect Cymunedau Di-blastig SAS: “Mae'n wych gweld y gwaith y mae Bangor wedi'i wneud i leihau argaeledd plastig y gellir ei osgoi, a chodi ymwybyddiaeth ac annog pobl i ail-lenwi ac ail-ddefnyddio.

“Mae gennym ni dros chwe chant o gymunedau ledled y DU yn gweithio i leihau plastig un-tro a’r effaith y mae’n ei gael ar ein hamgylchedd. Mae pob cam y mae'r cymunedau hynny a'r unigolion ynddynt yn ei gymryd yn gam tuag at fynd i'r afael â'r broblem yn y man cyntaf. Mae’n gyfle i herio ein diwylliant o daflu ac annog yr arferion a'r newidiadau yn y system sydd angen eu gwneud yn weladwy.”

Ychwanegodd Harry Riley: “Mae cryn dipyn o waith i'w wneud o hyd o ran gwneud Bangor yn wirioneddol “ddi-blastig” ac yn anffodus, fel cymaint o brosiectau eraill, mae'r pandemig wedi arafu’r gwaith am y tro.

“Ond rydym yn chwilio am bobl leol, pobl ifanc neu fyfyrwyr brwd i gymryd rhan a defnyddio'r statws hwn fel anogaeth a gyriant i wneud hyn! Byddwn yn cynnal dathliad am dderbyn y statws, ar-lein ar 18 Mai, ac rydym yn gwahodd unrhyw un sydd â diddordeb mewn cymryd rhan i fynychu.

“Mae gwybodaeth bellach ar gael ar ein tudalen Facebook @PlasticFreeBangor ac mae croeso i drigolion sydd â diddordeb gysylltu â ni trwy'r dudalen ar unrhyw adeg.”


Dangos 1 ymateb

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.
  • Eryl Prys Jones
    published this page in newyddion 2021-05-04 12:09:50 +0100

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.